Το ΠΑΡΑΤΗΡΩ είναι ένα εργαλείο εμπνευσμένο από το ερωτηματολόγιο του Προυστ, σχεδιασμένο να ενεργοποιεί μια διαδικασία αυτοπαρατήρησης και ανταλλαγής.
Οι εκπαιδευόμενοι καθοδηγούνται μέσα από ανοιχτές ερωτήσεις που καλύπτουν την προσωπικότητα, τις προτιμήσεις, τις αναμνήσεις, τις επιθυμίες, την έννοια του σπιτιού και σημαντικές σχέσεις. Ο τόνος είναι παιχνιδιάρικος αλλά και ουσιαστικός, ενθαρρύνοντας αυθόρμητες, ειλικρινείς και συναισθηματικά πλούσιες απαντήσεις.
Το ερωτηματολόγιο δεν προορίζεται για ψυχολογική αξιολόγηση, αλλά για ποιοτική διερεύνηση των συμβολικών και συναισθηματικών διαστάσεων του χώρου, προωθώντας μια πιο εστιασμένη και ευαίσθητη προσέγγιση στον σχεδιασμό.
Τι είναι το Ερωτηματολόγιο του Προύστ;
Το ερωτηματολόγιο του Προυστ είναι ένα αυτοβιογραφικό εργαλείο που προέρχεται από τα τέλη του 19ου αιώνα και έγινε γνωστό μέσα από τον Γάλλο συγγραφέα Marcel Proust, ο οποίος το συμπλήρωσε ως έφηβος ως μια άσκηση αυτοπαρατήρησης. Στην πραγματικότητα, το ερωτηματολόγιο προϋπήρχε του ίδιου του Προυστ· ξεκίνησε ως ένα βικτωριανό παιχνίδι σαλονιού με την ονομασία Album des confidences, ιδιαίτερα δημοφιλές στους αστικούς κύκλους της εποχής.
Ο Προυστ εκτίμησε τη δυνατότητά του να προκαλεί βαθιές σκέψεις και το χρησιμοποίησε για να εκφράσει την κοσμοθεωρία του, τα συναισθήματα και τις ανθρώπινες σχέσεις.
Με την πάροδο του χρόνου, το ερωτηματολόγιο έχει προσαρμοστεί σε διάφορες εκδοχές και σήμερα χρησιμοποιείται ευρέως σε εκπαιδευτικά, ψυχολογικά και επικοινωνιακά πλαίσια ως ένα απλό αλλά ισχυρό εργαλείο αυτοπαρατήρησης και μοιράσματος στα μέλη μιας ομάδας.
Αν και οι ερωτήσεις μπορεί να φαίνονται ελαφριές (π.χ. «Ποιο είναι το μότο σου;» «Ποιο είναι το αγαπημένο σου επάγγελμα;»), δίνουν πρόσβαση σε αυθεντικό προσωπικό περιεχόμενο, ενισχύοντας τον διάλογο και την ενσυναίσθηση.
Προτεινόμενες ερωτήσεις σε αυτό το εκπαιδευτικό πλαίσιο
- Ποια είναι μια λέξη που σε χαρακτηρίζει;
- Ποιο είναι ένα χαρακτηριστικό που θαυμάζεις στον εαυτό σου;
- Τι σε κάνει να αισθάνεσαι ασφαλής;
- Τι κάνεις όταν έχεις χρόνο με τον ευατό σου;
- Τι σε κάνει να σιαθάνεσαι χαρούμενος/χαρούμενη, έστω και για λίγο;
- Ποιο χρώμα σε αντιπροσωπεύει;
- Μια μυρωδιά (;arvma) που αγαπάς;
- Ένας ήχος που σε χαλαρώνει ή που σε κάνει να χαμογελάς;
- Ποια ανάμνηση σε κάνει να νιώθεις ωραία;
- Ποιο αντικείμενο ή σύμβολο σε κάνει να νιώθεις οικεία/ σα στο σπίτι σου;
- Τι σε ενοχλει σε ένα περιβάλλον ή σε μία σχέση;
Προτεινόμενες δραστηριότητες για τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου
Η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου ΠΑΡΑΤΗΡΩ μπορεί να προσεγγιστεί με διαφορετικούς τρόπους, όλοι σχεδιασμένοι ώστε να ενεργοποιούν πολλαπλά εκφραστικά κανάλια και να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με γνωστικές, σχεσιακές ή γλωσσικές δυσκολίες.
Οι προτεινόμενες μέθοδοι δεν είναι διακοσμητικές, αλλά λειτουργούν ως εργαλεία σχεδιασμού, δομημένα ώστε να διαμορφώνουν την αλληλεπίδραση και να επιτρέπουν στους εκπαιδευόμενους να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη διαδικασία της αφήγησης, αλληλεπιδρώντας με το περιεχόμενο με ελεύθερο, διαισθητικό και αυθεντικό τρόπο.
Κάθε δραστηριότητα προωθεί την ενεργή εμπειρία, ενισχύοντας τη δημιουργικότητα, τη μνήμη και τη λήψη αποφάσεων.
Κολάζ εικόνων, λέξεων ή χρωμάτων κομμένα από περιοδικά
Οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να επιλέγουν εικόνες, λέξεις ή χρώματα που συντονίζονται με τον εσωτερικό τους κόσμο, δημιουργώντας προσωπικά κολάζ. Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα βοηθητική για άτομα που δυσκολεύονται να εκφραστούν λεκτικά ή έχουν περιορισμένες επικοινωνιακές δεξιότητες.
Μέσα από την επιλογή, την αποκοπή και τη σύνθεση των στοιχείων, οι εκπαιδευόμενοι εμπλέκονται σε συμβολική σκέψη και αφήγηση, μετατρέποντας συναισθήματα, αναμνήσεις και προτιμήσεις σε οπτική μορφή.
Τα κολάζ δεν ενισχύουν μόνο την αυτοέκφραση, αλλά καλλιεργούν και την αυτονομία, δίνοντας στους εκπαιδευόμενους τη δυνατότητα να διαμορφώσουν και να επικοινωνήσουν τη δική τους προσωπική αφήγηση.
Χρωματικές απαντήσεις με μαρκαδόρους, μολύβια, αυτοκόλλητα
Η χρήση του χρώματος κάνει τη δραστηριότητα πιο παιγνιώδη και ελκυστική. Οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να επισημάνουν λέξεις, να διακοσμήσουν φράσεις ή να επιλέξουν αποχρώσεις που εκφράζουν τη διάθεσή τους ή τα συναισθήματά τους σε σχέση με μια απάντηση.
Η προσέγγιση αυτή ενισχύει τον συντονισμό, την αισθητική αντίληψη και τη συναισθηματική εμπλοκή, ιδιαίτερα σε εκπαιδευτικά πλαίσια όπου οι εκπαιδευόμενοι μπορεί να έχουν ευκολότερη πρόσβαση και έκφραση μέσω οπτικών μέσων σε σχέση με τον αποκλειστικά λεκτικό τρόπο επικοινωνίας.
Γράψιμο, σχέδιο, διαγραφή, επικόλληση
Η ενσωμάτωση πολλαπλών εκφραστικών «γλωσσών» στο ίδιο φύλλο προάγει τη συμπερίληψη. Κάποιοι μπορεί να αισθάνονται πιο άνετα να σχεδιάζουν αντί να γράφουν, ενώ άλλοι μπορεί να επιλέξουν να διαγράφουν ή να προσθέτουν στρώσεις, κάνοντας το φύλλο να αποτυπώνει τη δική τους υποκειμενική εμπειρία.
Με αυτόν τον τρόπο, η παραδοσιακή «φόρμα» μετατρέπεται σε έναν ανοιχτό εκφραστικό χώρο.
Εκτυπώσιμο φυλλάδιο ή τετράδιο για συνεχή συμπλήρωση
Η εργασία σε διάστημα πολλών ημερών επιτρέπει τον αναστοχασμό και την επιστροφή σε προηγούμενες σκέψεις. Τα υλικά μπορεί να περιλαμβάνουν μεμονωμένα φύλλα ή μικρά προσωπικά τετράδια που μπορούν να εξατομικευτούν, να χρωματιστούν και να διακοσμηθούν.
Αυτή η μορφή υποστηρίζει τη συνέχεια της αφήγησης, τη μνήμη και την ενίσχυση της ταυτότητας.
Δημιουργήθηκε με αγάπη από την ομάδα του Wellhome
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.
