ΣΤΟΧΟΣ
Ο στόχος της ενότητας ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ & ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ είναι να δώσει στους εκπαιδευτές τις γνώσεις και τη δομή που χρειάζονται για να εισάγουν τη διαδικασία του «δημιουργείν» (making) ως μια πρακτική σχεδιασμού που είναι ανθρωποκεντρική, συμπεριληπτική και προσβάσιμη.
Αυτό εφαρμόζεται στον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων που εστιάζουν στην ευεξία, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανεξάρτητα από το πόσο απλή ή προηγμένη τεχνολογικά είναι η διαδικασία.
Η ενότητα δείχνει ότι η προσαρμογή δεν εξαρτάται από κάποια συγκεκριμένη τεχνολογία, αλλά από την ικανότητα να καθοδηγούμε τους συμμετέχοντες ώστε να ακούν, να προσαρμόζουν και να μετατρέπουν τα υλικά σε αντικείμενα με νόημα που καλύπτουν πραγματικές ανάγκες.
Οι αρχές των FabLab — η συν-δημιουργία, ο πειραματισμός και η εξατομίκευση — μπορούν να εφαρμοστούν με απλά εργαλεία, φορητό εξοπλισμό ή πιο σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες κατασκευής
Αντί να δίνει έμφαση στην τεχνική εξειδίκευση, η ενότητα βοηθά τους εκπαιδευτές να οργανώνουν δραστηριότητες δημιουργίας που μπορούν να προσαρμόζονται σε διαφορετικά πλαίσια, να κλιμακώνονται και να σέβονται τις αρχές του συμμετοχικού σχεδιασμού.
Στο τέλος της ενότητας, οι εκπαιδευτές θα μπορούν να:
- • Κατανοούν τις βασικές αρχές της ψηφιακής κατασκευής και του δημιουργείν, σε διαφορετικά επίπεδα τεχνολογίας.
- • Σχεδιάζουν και να υλοποιούν δραστηριότητες εξατομίκευσης αντικειμένων, χρησιμοποιώντας τεχνικές που μπορούν να επαναλαμβάνονται και να προσαρμόζονται.
- • Υποστηρίζουν τους συμμετέχοντες ώστε να μετατρέπουν συναισθήματα, αισθήσεις και εμπειρίες σε χειροπιαστά αντικείμενα.
- • Οργανώνουν συνεργατικές διαδικασίες δημιουργίας σε μόνιμους, κινητούς ή προσωρινούς χώρους κατασκευής (makerspaces).
- • Αναγνωρίζουν το «δημιουργείν» ως μια στρατηγική που ενισχύει τη συμμετοχή, την αίσθηση ιδιοκτησίας, την αυτοπεποίθηση και την ευεξία μέσα στις διαδικασίες σχεδιασμού χώρων.
ΠΛΑΙΣΙΟ
Πολλά κοινωνικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα δεν έχουν την ίδια πρόσβαση σε πλήρως εξοπλισμένα FabLabs. Ταυτόχρονα, άλλες συνθήκες μπορεί να αξιοποιούν πιο προηγμένα εργαλεία ψηφιακής κατασκευής.
Ωστόσο, η κουλτούρα των FabLab δεν καθορίζεται μόνο από τα μηχανήματα. Οι βασικές της αξίες — η ανοιχτότητα, ο πειραματισμός, η συν-δημιουργία και η εξατομίκευση — μπορούν να εφαρμοστούν σε οποιοδήποτε περιβάλλον, ανεξάρτητα από το επίπεδο της τεχνολογίας.
Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα WellHome, αυτή η ενότητα δείχνει ότι ο σχεδιασμός με έμφαση στη φροντίδα δεν εξαρτάται από το πόσο προηγμένη είναι η τεχνολογία, αλλά από την πρόθεση πίσω από αυτόν.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «φτιάχνω/δημιουργώ» γίνεται μια πράξη που φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά, και μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, τη συμμετοχή και την ενεργή εμπλοκή, ακόμη και σε δύσκολα ή ευάλωτα περιβάλλοντα.
PURPOSE
Ο σκοπός της ενότητας είναι να βοηθήσει τους εκπαιδευόμενους να σχεδιάζουν και να προσαρμόζουν αντικείμενα, αλλάζοντας τα εργαλεία, τα υλικά και τις διαδικασίες ανάλογα με τις συνθήκες που έχουν.
Δίνει έμφαση στην ευελιξία και την προσαρμοστικότητα, και όχι στην τεχνική πολυπλοκότητα.
Δουλεύοντας με απλά εργαλεία χειρός, έτοιμα κομμένα υλικά, αρθρωτά (modular) κομμάτια και εύκολα ψηφιακά μέσα όπως τάμπλετ, κινητά ή βασικά μηχανήματα κατασκευής, οι εκπαιδευόμενοι ζουν όλη τη διαδικασία του σχεδιασμού — από την ιδέα μέχρι το τελικό αντικείμενο.
Έτσι, η διαδικασία γίνεται πιο προσιτή σε όλους και βοηθά να χτίσουν αυτοπεποίθηση.
Η ενότητα τονίζει ότι η εξατομίκευση είναι στάση σχεδιασμού και όχι θέμα τεχνολογικού επιπέδου.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ
- Κάντε λήψη της παρουσίαση για την εισαγωγή της ενότητας ΔΗΜΙΟΥΡΓΊΑ & ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΣΗ
- εκτύπωση ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΜΑΘΗΤΗ
- Οργάνωση φορητών χειροκίνητων εργαλείων (τρυπάνια χειρός, κατσαβίδια, κοπτικά, ψαλίδια, χάρακες, σφιγκτήρες).
- Προετοιμασία προαιρετικών ηλεκτρικών εργαλείων, αν υπάρχουν (φορητός κόφτης laser / μικρός 3D εκτυπωτής / κοπτικό βινυλίου).
- Επιλογή και οργάνωση υλικών (χαρτόνι, κόντρα πλακέ, φελλός, υφάσματα, τσόχα, σχοινί, καουτσούκ, ανακυκλωμένα υλικά όπως κομμάτια ξύλου ή συσκευασίες).
Παροχή ψηφιακής υποστήριξης όταν χρειάζεται (εκτυπωμένα πρότυπα, τάμπλετ ή κινητά για την προβολή απλών μοντέλων ή παραδειγμάτων).
- Εξασφάλιση ότι υπάρχει εξοπλισμός ασφαλείας (γάντια, γυαλιά) και προετοιμασία σαφών οδηγιών ασφαλείας.
- Διαμόρφωση ενός φιλόξενου, οργανωμένου και ήσυχου χώρου εργασίας με σαφώς καθορισμένους σταθμούς εργασίας.
ΔΙΑΡΚΕΙΑ
2,5 – 3 ώρες χωρισμένες σε:
- Εισαγωγή στις αρχές των FabLab, στα εργαλεία και στους κανόνες ασφάλειας.
- Μετατροπή του σχεδιασμού (από ανάγκες και συναισθήματα σε αντικείμενο).
- Πρακτική εξατομίκευση
- Μοίρασμα και συζήτηση
Η ενότητα μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα: μπορεί να γίνει σε ένα μόνο εργαστήριο ή να χωριστεί σε περισσότερες, μικρότερες συναντήσεις, ανάλογα με τις ανάγκες και το πλαίσιο.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Στο τέλος της δραστηριότητας, οι εκπαιδευόμενοι παρουσιάζουν ένα αντικείμενο που έχουν προσαρμόσει και εξηγούν τον λόγο που το σχεδίασαν έτσι και πώς το έφτιαξαν.
Η έμφαση δεν δίνεται στο πόσο «τελειωμένο» ή τεχνολογικά εξελιγμένο είναι το αντικείμενο, αλλά στο νόημά του. Οι εκπαιδευόμενοι καλούνται να σκεφτούν:
• Σε ποια προσωπική ανάγκη ή ανάγκη του τελικού χρήστη απαντά το αντικείμενο.
- Πώς οι επιλογές υλικών και εργαλείων επηρεάζουν την άνεση και τη χρηστικότητα.
- Πώς το να δημιουργούν κάτι επηρέασε το πόσο ένιωσαν ότι συμμετέχουν και έχουν λόγο σε αυτό που γίνεται.
Τα αντικείμενα δείχνουν φροντίδα και μπορούν να αλλάξουν τους χώρους και τον τρόπο που συνδεόμαστε με τους άλλους.
ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΧΩΡΩΝ
Όταν εφαρμόζεται σε ανακαίνιση ή σε συν-σχεδιασμό, τα εξατομικευμένα αντικείμενα λειτουργούν ως μικρές αλλαγές που κάνουν τον χώρο πιο ανθρώπινο.
Οι μεγάλες αλλαγές σε έναν χώρο χρειάζονται χρόνο, χρήματα και ειδικές γνώσεις.
Αντίθετα, οι μικρές παρεμβάσεις με αντικείμενα μπορούν να έχουν άμεσο και ορατό αποτέλεσμα.
Λειτουργούν σε ανθρώπινη κλίμακα και επηρεάζουν άμεσα το πώς οι άνθρωποι χρησιμοποιούν, βλέπουν και βιώνουν τον χώρο κάθε μέρα.
Τα εξατομικευμένα αντικείμενα μπορούν:
- Βελτίωση του προσανατολισμού, της αποθήκευσης ή της λειτουργικής σαφήνειας.
- Δημιουργoούν αναγνωρίσιμα σημεία αναφοράς μέσα σε πιο σύνθετες διατάξεις χώρου.
- Εισάγουν απτικής άνεσης ή διαφοροποίησης στις αισθήσεις.
- Υποστηρίζουν την καθημερινή ρουτίνα και την αυτονομία μέσω πρακτικών προσαρμογών.
- Λειτουργούν ως συμβολικά σημάδια συμμετοχής και αίσθησης ιδιοκτησίας.
- Κάνουν πιο προσωπικούς τους κοινόχρηστους χώρους και να μειώνουν την αίσθηση ανωνυμίας.
Σε προσωρινές ή μεταβατικές κατοικίες, όπου κυριαρχεί συχνά η αστάθεια και η τυποποίηση, αυτές οι μικρές παρεμβάσεις βοηθούν να ξαναμπεί η αίσθηση ταυτότητας και αναγνωρισιμότητας.
Ένα ράφι, ένα διαχωριστικό, ένα στοιχείο αποθήκευσης ή μια αλλαγή στον φωτισμό, όταν είναι προσαρμοσμένα, μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το πώς κάποιος νιώθει ότι ανήκει στον χώρο και ότι έχει έλεγχο πάνω του.
Αυτό δείχνει μια βασική αρχή της ανακαίνισης με στόχο την ευεξία: η ουσιαστική βελτίωση ενός χώρου δεν χρειάζεται πάντα μεγάλες δομικές αλλαγές.
Μπορεί να προκύψει και από μικρές, συνειδητές σχεδιαστικές παρεμβάσεις που βοηθούν τους ανθρώπους να ξανασυνδεθούν με τον χώρο τους.
Αυτές οι παρεμβάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε χώρους όπου ζουν ευάλωτες ομάδες ανθρώπων, όπου η ταυτότητα, η σταθερότητα και η προσωπική έκφραση συχνά περιορίζονται — ανεξάρτητα από το επίπεδο της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται για να δημιουργηθούν.
Δημιουργήθηκε με αγάπη από την ομάδα του Wellhome
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.
